سه فروشنده، سه قیمت؛ چرا نرخ میلگرد در شیراز این‌قدر پراکنده شده است؟

زمان مطالعه: حدود 4 دقیقه

ظهر چهارشنبه، بلوار امیرکبیر شیراز. سازنده‌ای که برای پروژه‌اش در صدرا میلگرد لازم دارد، سه تماس گرفته و سه عدد شنیده است. فاصله کمترین تا بیشترین نرخ، روی یک بار ده‌تنی، تقریباً به اندازه کرایه یک سرویس خاور می‌شود. سؤالش هم ساده است: کدام عدد درست است؟ احتمالش زیاد است که هر سه درست باشند. هر عدد، عکس یک لحظه از بازاری است که تا شب چند بار جابه‌جا می‌شود.

امسال اما یک دلیل تازه هم به این پراکندگی اضافه شده و بد نیست هرکسی که در فارس دنبال تأمین آهن است، بداند این پراکندگی از کجا می‌آید.

فرمولی که از ۴ شهریور عوض شد

مدیریت پذیرش و عرضه بازار فیزیکی بورس کالا در ابلاغیه‌ای اعلام کرد از چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵، قیمت پایه میلگرد هر عرضه‌کننده در بازه منفی ۲ تا مثبت ۲ درصد نسبت به قیمت پایه قبلی و بر مبنای نسبت معامله به عرضه همان تولیدکننده محاسبه می‌شود؛ کف و سقف قیمت هم متناسب با نرخ شمش بلوم تعدیل خواهد شد (متن ابلاغیه).

در بازار این یعنی کارخانه‌ای که عرضه‌اش کامل معامله می‌شود، هفته بعد با نرخ بالاتری می‌آید؛ کارخانه‌ای که بار روی دستش می‌ماند، ناچار است پایین بیاید. نتیجه این می‌شود که فاصله نرخ میان برندها احتمالاً بیشتر می‌شود، نه کمتر. خریداری که هنوز می‌پرسد «قیمت میلگرد چند است؟» و نام کارخانه را نمی‌گوید، از این به بعد جواب‌های پراکنده‌تری هم خواهد گرفت.

نیمی از ماجرا اصلاً در فاکتور دیده نمی‌شود

طرف دیگر ماجرا عرضه است. در دومین جلسه بررسی وضعیت تأمین برق صنایع که اواخر مرداد با حضور رئیس‌جمهور، وزیر صمت و نمایندگان انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران برگزار شد، اعلام شد محدودیت برق زنجیره فولاد در نیمه دوم مرداد به‌طور میانگین از ۸۵ درصد هم فراتر رفته است (گزارش اکوایران). این عدد مستقیم در نرخ کیلویی دیده نمی‌شود، اما جای دیگری خودش را نشان می‌دهد: موجودی، سایزهای کم‌یاب و زمان بارگیری.

همین است که امسال بارها دیده‌ایم بازار ساخت‌وساز در رکود باشد و قیمت میلگرد باز هم پایین نیاید. وقتی فشار از سمت هزینه و کمبود عرضه می‌آید، ضعف تقاضا لزوماً نرخ را نمی‌شکند؛ فقط حجم معاملات را کم می‌کند. خریداری که منتظر «ریزش» نشسته، ممکن است چند هفته بعد ببیند نه قیمت پایین آمده و نه سایز مورد نیازش در انبار مانده است.

پس نقش یک مرکز آهن در شیراز امروز دقیقاً چیست؟

نرخ را امروز ده جا می‌شود دید. کاری که یک مرکز آهن شیراز در چنین بازاری برای خریدار انجام می‌دهد، جای دیگری است.

اول، تبدیل نرخ کارخانه به قیمت درب کارگاه. نرخ درب کارخانه بدون کرایه، تخلیه، مالیات و اختلاف وزن، اصلاً عدد قابل مقایسه‌ای نیست. دوم، نگه‌داشتن دپو؛ در تابستانی که تولید با محدودیت انرژی روبه‌روست، «موجود است» گاهی از «ارزان است» گران‌بهاتر می‌شود، مخصوصاً وقتی اکیپ آرماتوربندی سر کار ایستاده. در تیرآهن، انبار آهن شیراز فقط تولید ذوب‌آهن اصفهان را نگه می‌دارد؛ همین تک‌برند بودن، مقایسه نرخ را برای خریدار ساده‌تر می‌کند. سوم، مکتوب‌کردن معامله: نام کارخانه، سایز، مبنای وزن، ساعت اعتبار قیمت و زمان بارگیری، همه در یک پیش‌فاکتور.

بخش بزرگی از اختلاف‌هایی که آخر کار بین خریدار و فروشنده پیش می‌آید، از بی‌صداقتی درنمی‌آید. از این درمی‌آید که هیچ‌کس ننوشته بود قیمت تا چه ساعتی معتبر است و وزن مبنا، باسکول است یا جدول.

یک تمرین دو دقیقه‌ای پیش از تماس بعدی

به‌جای پرسیدن «کیلویی چند؟»، سه چیز را بگویید و سه چیز را بخواهید. بگویید: نام کالا همراه با کارخانه، مقدار تقریبی، و محل تحویل. بخواهید: مبنای وزن، مبلغ نهایی با احتساب مالیات و کرایه، و مدت اعتبار قیمت. در آهن شیراز این اعتبار ۲۴ ساعت است و روی خود پیش‌فاکتور نوشته می‌شود.

همین یک جمله، جواب‌ها را غربال می‌کند. فروشنده‌ای که حاضر نیست ساعت اعتبار نرخش را بنویسد، چیزی جز یک عدد شفاهی به شما نداده است.

قیمت را کجا ببینیم و معامله را کجا ببندیم

برای رصد روند، صفحه قیمت روز آهن‌آلات شیراز نقطه شروع خوبی است و برای دیدن سایزها و برندهای موجود، لیست قیمت میلگرد در شیراز کار را کوتاه می‌کند. اگر هنوز برآورد مصرف ندارید، ماشین‌حساب مصرف آهن ساختمان یک عدد اولیه به شما می‌دهد؛ اما عدد نهایی باید با لیستوفر و تأیید مهندس پروژه تطبیق داده شود.

در ماه‌های اخیر یک چیز بیشتر از قبل خودش را نشان داده: تصمیم با دیدن جدول قیمت تمام نمی‌شود. تا وقتی مشخصات کامل بار و شرایط تحویل روی یک پیش‌فاکتور نیامده، هنوز چیزی قطعی نشده است.

پرسش‌های متداول