\
این صفحه یک سند زنده است: هر ماه کارنامه بازدهی بازارهای اصلی ایران را اینجا بهروز میکنیم و کنار هم میگذاریم تا یک آرشیو دقیق از روند بازارها بسازیم. خلاصه ماهِ جاری در یک جمله: هر بازاری که به دلار وصل بود بالا رفت و هر بازاری که به تصمیم داخلی و ریسک سیاسی وصل بود، پایین آمد.
- کارنامه ماه جاری (تیر ۱۴۰۵)
- دلار؛ قهرمان بیرقیب ماه
- طلا و نقره؛ چرا جا ماندند؟
- خودرو؛ خارجی سبز، داخلی قرمز
- مسکن و اوراق؛ لاکپشتهای ماه
- بورس نازکنارنجی و درس آن
- بازدهی واقعی بعد از تورم
- سه موتور محرک بازار
- سناریوهای ماه بعد
- کدام بازار برای کدام آدم؟
- آهن و فولاد؛ بازاری که در جدول نیست
- آرشیو ماههای قبل
- سوالات متداول
کارنامه ماه جاری: بازدهی بازارها در تیر ۱۴۰۵
قبل از هر تحلیلی، بگذارید خود عددها حرف بزنند. این بازدهی بازارهای اصلی ایران در تیر ۱۴۰۵ است، از برنده تا بازنده:
| # | بازار | بازدهی تیر ۱۴۰۵ | وضعیت |
|---|---|---|---|
| ۱ | دلار | ۱۸.۵٪+ | صدرنشین |
| ۲ | طلا | ۱۶.۵٪+ | سایهبهسایه دلار |
| ۳ | نقره | ۱۲٪+ | پرنوسان |
| ۴ | خودروی خارجی | ۱۲٪+ | با تاخیر |
| ۵ | مسکن | ۴٪+ | دیرجوش |
| ۶ | اوراق بدهی | ۳.۳٪+ | بدون نوسان |
| ۷ | بورس | ۴.۵٪− | بازنده ماه |
| ۸ | خودروی داخلی | ۸٪− | تخلیه هیجان |
فاصله بین بهترین و بدترین بازار در یک ماه، حدود ۲۶.۵ واحد درصد بوده است. این عدد خودش گویای همهچیز است: در اقتصادی که اینقدر نوسان دارد، «کجا پول گذاشتی» خیلی مهمتر از «چقدر پول گذاشتی» تعیینکننده نتیجه است.
دلار؛ قهرمان بیرقیب ماه
۱۸.۵ درصد رشد در یک ماه یعنی اگر کسی اول تیر ۱۰۰ میلیون تومان دلار خریده بود، آخر ماه ۱۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در دستش بود؛ آن هم بدون تحلیل، بدون تابلوخوانی و بدون شببیداری.
اما نکته مهمتر این است که دلار در اقتصاد ایران فقط یک «دارایی» نیست، بلکه واحد اندازهگیری بقیه داراییهاست. وقتی دلار ۱۸.۵ درصد بالا میرود، عملاً خطکش بازار عوض میشود؛ یعنی هر بازاری که کمتر از این عدد رشد کرده، در واقع ارزانتر شده است. این نگاه، کلید فهم بقیه ردیفهای جدول است.
قاعده سادهای که فعالان بازار استفاده میکنند: بازدهی هر بازار را از بازدهی دلار کم کنید. عدد مثبت یعنی آن بازار جلوتر از ارز حرکت کرده و احتمالاً گران شده؛ عدد منفی یعنی عقب مانده و ممکن است در ماههای بعد جبران کند.
طلا و نقره؛ چرا از دلار جا ماندند؟
طلا: ۱۶.۵ درصد، دو واحد کمتر از دلار
قیمت طلای داخلی تقریباً از یک فرمول ساده پیروی میکند: اونس جهانی × نرخ دلار + حباب. حالا وقتی دلار ۱۸.۵ درصد رشد کرده اما طلا ۱۶.۵ درصد، فقط دو حالت ممکن است: یا اونس جهانی در این مدت کمی عقب رفته، یا حباب سکه و طلا تخلیه شده است.
هر کدام از این دو که باشد، نتیجه عملی یکی است: طلا در تیرماه نسبت به دلار «ارزانتر» رشد کرده. برای کسی که به دنبال حفظ ارزش پول است، این عقبماندگی کوچک معمولاً به معنای فضای جبران در ماههای بعد است — البته به شرطی که اونس جهانی روند نزولی نگیرد.
نقره: ۱۲ درصد، برادر کوچکتر و شیطانتر
نقره همیشه همینطور بوده؛ در صعودها بیشتر از طلا بالا میرود و در نزولها هم بدتر میریزد. اینکه این ماه از طلا عقب مانده یعنی نسبت طلا به نقره باز شده و بازار هنوز حالوهوای «پناهگاه امن» دارد، نه حالوهوای رونق صنعتی. نقره فلز صنعتیتری است و وقتی تقاضای صنعتی جهانی قوی نباشد، از طلا جا میماند.
خودرو؛ خارجی سبز، داخلی قرمز
خودروی خارجی: ۱۲٪+
قیمتگذاریاش کاملاً دلاری است اما ۶.۵ واحد از دلار عقب ماند. دلیلش عمق کم بازار است؛ در جهشهای سریع ارز، فروشنده قیمت را بالا میبرد ولی خریدار عقب میکشد و معامله قفل میشود. این بازار معمولاً با یکی دو هفته تاخیر خودش را با ارز تطبیق میدهد.
خودروی داخلی: ۸٪−
تمام هیجانی که در اردیبهشت جمع کرده بود را در تیر پس داد. بازار خودروی داخلی بیش از آنکه تابع دلار باشد، تابع خبر است: خبر عرضه، خبر واردات، خبر قیمتگذاری. وقتی موج خبری میخوابد، قیمت هم برمیگردد سر جای اولش.
درس این دو ستون کنار هم روشن است: هرچه دارایی «داخلیتر» و وابستهتر به تصمیمگیری اداری باشد، بازدهیاش در ماههای پرتلاطم بیثباتتر است.
مسکن و اوراق؛ لاکپشتهای ماه
مسکن: ۴ درصد
مسکن دیرجوشترین بازار ایران است و این ویژگی، هم نقطه ضعفش است هم نقطه قوتش. حجم معاملات پایین، قیمت چسبنده و فروشندهای که عجله ندارد باعث میشود مسکن در جهشهای ارزی با تاخیر چند ماهه واکنش نشان دهد. تاریخ چند دهه گذشته نشان داده مسکن در نهایت خودش را با نرخ ارز تطبیق میدهد، اما نه در همان ماه.
نکتهای که خیلیها از قلم میاندازند: هزینه ساخت خیلی سریعتر از قیمت فروش مسکن آپدیت میشود. فولاد، سیمان، آلومینیوم و دستمزد، همه با تاخیر کمتری خودشان را با ارز هماهنگ میکنند. یعنی در ماههایی مثل تیر، حاشیه سود سازنده فشرده میشود. اگر پروژه در دست دارید، این جمله را دو بار بخوانید.
اوراق بدهی: ۳.۳ درصد
تنها ردیف جدول که نوسان ندارد و عدد ماهانهاش تقریباً تضمینی است. ۳.۳ درصد ماهانه اگر مرکب حساب شود، معادل حدود ۴۷ درصد سالانه است — عددی که در بیشتر سالها بازدهی قابل قبولی محسوب میشود.
اما در ماهی که دلار ۱۸.۵ درصد رشد کرده، همین ۳.۳ درصد یعنی حدود ۱۵ درصد کاهش قدرت خرید دلاری در یک ماه. این تناقض ظاهری، ماهیت اوراق را نشان میدهد: ابزار «حفظ نقدینگی در روزهای آرام»، نه ابزار «سبقت از تورم در روزهای طوفانی».
بورس نازکنارنجی و درس آن
بورس عجیبترین داستان این ماه را داشت. تمام سودی که در طول ماه ساخته بود، با اوجگیری تنشهای نظامی منطقه از دست داد و در نهایت ۴.۵ درصد منفی بست. عنوان «نازکنارنجی» بیراه نیست؛ بورس تنها بازاری است که ریسک سیاسی را بلافاصله و نقدی قیمتگذاری میکند.
دلیلش هم ساختاری است: در بازار سهام، سرمایهگذار میتواند ظرف چند ثانیه بفروشد و نقد شود. در مسکن نمیتواند، در طلای فیزیکی بهسختی میتواند. پس هر ترسی اول در تابلوی بورس ظاهر میشود.
نکتهای که در تحلیلها کم گفته میشود: همبستگی بورس با دلار در بلندمدت مثبت و قابل توجه است، چون بخش بزرگی از ارزش بازار را شرکتهای صادراتمحور (فولاد، پتروشیمی، معدن) تشکیل میدهند. اما این همبستگی با تاخیر عمل میکند. تاریخ نشان داده در دورههای جهش ارزی، بورس اول عقب میماند و بعد با فاصله چند ماهه جبران میکند — البته هیچ تضمینی وجود ندارد که الگوی گذشته تکرار شود.
بازدهی واقعی بعد از تورم
عددهای جدول، بازدهی «اسمی» هستند. چیزی که واقعاً اهمیت دارد بازدهی واقعی است؛ یعنی بازدهی منهای تورم. اگر تورم ماهانه را محافظهکارانه حدود ۳ تا ۴ درصد در نظر بگیریم، تصویر اینطور میشود:
- برندههای واقعی: دلار، طلا، نقره و خودروی خارجی — بازدهی واقعی دو رقمی
- تقریباً سربهسر: مسکن و اوراق بدهی — پول را حفظ کردند، اما رشد واقعی نداشتند
- زیان واقعی: بورس و خودروی داخلی — علاوه بر ضرر اسمی، کاهش قدرت خرید هم روی آن سوار شد
این تفکیک مهم است چون خیلیها فکر میکنند «سود ۳ درصدی» یعنی سود. در اقتصاد تورمی، سود واقعی فقط وقتی معنا دارد که از نرخ تورم جلو بزند.
سه موتوری که بازار را حرکت داد
انتظارات تورمی
وقتی مردم انتظار دارند پول ارزشتر شود، پول را به کالا تبدیل میکنند. این تبدیل خودش تقاضا میسازد و تقاضا قیمت را بالا میبرد؛ یک چرخه خودتقویتشونده که سریعتر از هر متغیر دیگری خودش را در نرخ ارز نشان میدهد.
ریسک ژئوپلیتیک
تنشهای منطقهای مستقیماً روی دو چیز اثر گذاشت: تقاضای پناهگاه امن (به نفع دلار و طلا) و فرار سرمایه از داراییهای ریسکی (به ضرر بورس). این دو با هم، شکاف جدول را عمیقتر کرد.
قیمتهای جهانی
بخشی از رشد طلا و کامودیتیها ربطی به ایران نداشت و بازتاب روند جهانی بود. برای هر تحلیل درست، باید سهم «اونس جهانی» را از سهم «نرخ ارز داخلی» جدا کرد، وگرنه نتیجهگیری اشتباه میشود.
سناریوهای ماه بعد
هیچکس نمیتواند آینده را پیشبینی کند، اما میشود سناریوها را نوشت و برای هر کدام آماده بود. برای مرداد که از نظر تقویمی داغترین ماه سال است، سه سناریو محتملتر است:
- سناریوی آرامش نسبی: اگر فضای سیاسی آرام بگیرد، معمولاً اول بورس واکنش مثبت نشان میدهد (چون بیشترین ترس را قیمتگذاری کرده) و دلار وارد فاز استراحت و نوسان در دامنه میشود.
- سناریوی تداوم تنش: ادامه رشد دلار و طلا، فشار بیشتر روی بورس و رکود عمیقتر معاملات مسکن. در این حالت فاصله جدول باز هم بیشتر میشود.
- سناریوی شوک سیاستگذاری: تغییر ناگهانی در نرخهای رسمی، سیاستهای ارزی یا قیمتگذاری دستوری میتواند کل جدول را جابهجا کند. این سناریو کمترین پیشبینیپذیری را دارد و دقیقاً به همین دلیل خطرناکترین است.
نکته تقویمی که نباید فراموش کرد: مرداد و شهریور اوج فصل ساختوساز است. تقاضای مصالح در این دو ماه بالاترین سطح خودش را دارد و این عامل، مستقل از نرخ ارز، روی قیمت آهنآلات فشار میآورد.
کدام بازار برای کدام آدم؟
سوالی که همه میپرسند این است: «بالاخره کجا سرمایهگذاری کنیم؟» جواب صادقانه این است که پاسخ واحدی وجود ندارد، چون به سه چیز بستگی دارد: افق زمانی، میزان تحمل ضرر و نیاز شما به نقدشوندگی. چارچوبی که معمولاً استفاده میشود:
ریسکگریز
کسی که خواب راحت برایش از سود بیشتر مهمتر است. ترکیبی از اوراق بدهی و صندوقهای درآمد ثابت، بهعلاوه سهم کوچکی از طلا برای پوشش تورم. انتظار معجزه نداشته باشید؛ هدف اینجا حفظ سرمایه است نه رشد آن.
متعادل
تقسیم سرمایه بین سه گروه: دارایی دلاری (طلا یا صندوق طلا)، ابزار درآمد ثابت و مقداری سهام برای زمانی که بازار برمیگردد. مهمتر از درصدها، پایبندی به تقسیمبندی و بازتنظیم دورهای آن است.
ریسکپذیر
کسی که افق چندساله دارد و میتواند ضرر موقت را تحمل کند. بورس در قیمتهای پایین و سرمایهگذاری در دارایی مولد (پروژه ساختمانی، تجهیزات، توسعه کسبوکار) در این دسته قرار میگیرد. اما شرط اصلی این است: پولی که ممکن است ماه دیگر لازمتان شود، اینجا نگذارید.
هیچکدام از این موارد توصیه خرید یا فروش نیست. کارنامه یک ماه، پیشبینی ماه بعد نیست و بازاری که این ماه اول شده، لزوماً ماه بعد هم اول نمیشود؛ در بسیاری از موارد دقیقاً برعکس. برای تصمیمهای بزرگ حتماً با مشاور مالی دارای مجوز مشورت کنید.
آهن و فولاد؛ بازاری که در جدول نیست
در این جدول جای یک بازار خالی است: آهنآلات ساختمانی. دلیلش هم این است که میلگرد و تیرآهن معمولاً دارایی سرمایهگذاری محسوب نمیشوند، اما برای هزاران سازنده، پیمانکار و صاحب پروژه، تصمیم درباره زمان خرید آهن دقیقاً همانقدر مالی و پولساز است که خرید دلار یا طلا.
قیمت فولاد در ایران تابع سه متغیر است: نرخ ارز، بهای تمامشده (سنگآهن، گندله، انرژی) و تقاضای فصلی ساختوساز. در ماهی که دلار ۱۸.۵ درصد بالا رفته، فولاد معمولاً با تاخیر چند هفتهای خودش را تطبیق میدهد؛ چون زنجیره تولید و موجودی انبارها مثل ضربهگیر عمل میکنند. برای کسی که پروژه در دست اجرا دارد، همین تاخیر یعنی یک پنجره زمانی برای تصمیمگیری.
اما دو طرف ماجرا را ببینید: اگر بازار برگردد و نرخ ارز اصلاح شود، خرید انبوه و یکجا میتواند سرمایه شما را قفل کند. راهکاری که خیلی از سازندههای باتجربه استفاده میکنند، خرید مرحلهای متناسب با پیشرفت پروژه است، نه خرید هیجانی یکجا. مهمتر از حدس زدن قیمت، دقیق بودن در محاسبه مقدار مورد نیاز است؛ چون اضافهخرید در بازار پرنوسان، خودش یک ضرر پنهان است.
اگر میخواهید محاسباتتان دقیق باشد، جدول وزن میلگرد و مقاطع فولادی نقطه شروع درستی است. برای برآورد سریع تناژ اسکلت و مدیریت خرید پروژه هم اپلیکیشن تناژ کار را ساده میکند.
قیمت روز مقاطع پرمصرف را هم میتوانید مستقیم از این صفحات ببینید: قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن، قیمت ورق، قیمت قوطی و پروفیل و قیمت نبشی.
قیمت لحظهای بگیرید و سفارشتان را چند دقیقهای ثبت کنید
آرشیو ماههای قبل
این بخش با گذشت ماهها تکمیل میشود. کارنامه هر ماه پس از بستهشدن، اینجا بایگانی میشود تا روند بلندمدت بازارها در یک نگاه در دسترس باشد.
سوالات متداول
در تیر ۱۴۰۵ کدام بازار بیشترین بازدهی را داشت؟
چرا بورس در تیرماه منفی شد؟
اینکه طلا کمتر از دلار رشد کرده یعنی طلا ارزان است؟
بازدهی ۳.۳ درصدی ماهانه اوراق بدهی در سال چقدر میشود؟
قیمت آهنآلات چه ارتباطی با این بازارها دارد؟
این صفحه هر چند وقت بهروزرسانی میشود؟
- پایان تیر ۱۴۰۵ — انتشار اولیه با کارنامه کامل بازارهای تیرماه.
این مطلب صرفاً جنبه اطلاعرسانی و تحلیلی دارد و توصیه به خرید یا فروش هیچ داراییای نیست. ارقام بازدهی بر اساس گزارشهای عمومی بازار در پایان هر ماه تنظیم میشود و ممکن است با محاسبات منابع دیگر تفاوت جزئی داشته باشد. آهن شیراز مسئولیتی در قبال تصمیمهای سرمایهگذاری مخاطبان ندارد. نرخهای رسمی ارز و شاخصهای پولی را میتوانید از بانک مرکزی و اطلاعات بازار سهام را از سامانه TSETMC پیگیری کنید.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.